Tản văn tuổi thơ – Kể chuyện đời

Hồi nhỏ mình là vua sát cá. Tuổi thơ gắn liền với những kỷ niệm đánh bắt cá.
Quê mình trung du, nhiều kênh ngòi và đồng trũng, ngày ấy tôm cá hầu hết là từ thiên nhiên, nhiều vô kể.
Buổi sáng đi học tranh thủ đặt lờ bắt cá rô. Thóc đem ngâm ba ngày lên mùi thum thủm làm mồi, cá rô đồng thích lắm. Moi một hố nhỏ trong ruộng lúa đang lên đòng, đặt lờ thẳng đứng và moi thêm một rãnh để làm đường dẫn cá vào. Đến trưa học về, vớt lên có vài ký cá rô đồng thân vàng rộm, giãy đành đạch.

dat lo bat ca

Cá trê đồng lại thích trú ngụ ở con cống xi măng, nơi có đường sắt chạy qua hoặc những cống thủy lợi nội đồng.
Mùa thu, nước trên đồng cạn dần, cá trê theo con rạch nhỏ rút dần xuống cống. Lờ cá trê to cỡ thân cây chuối, miệng lờ là hai lớp hình ô van lệch nhau 90 độ, cá vào mà không biết lối ra.
Mồi cá trê là những con giun đất bằng ngón tay, nướng lên mùi thơm lựng. Thêm vài củ ráy giã nhỏ trộn vào, cá trê chén mồi gặp củ ráy ngứa miệng nghiến răng nghe khẹc khẹc , vô tình như tiếng gọi bầy.
Lờ cá trê đặt nghiêng 45 độ, luôn để hở 5cm so với mặt nước để đàn cá trong lờ thở. Mỗi lần thu lờ, cá trê rúc vào chật ních, đổ ra đầy một chậu giặt đồ.

Cá trê đồng vàng ươm , đầu nhỏ hơn loài trê nhập từ châu Phi sau này, khi nướng lên mùi thơm mang hương rơm rạ ngoài đồng, chấm với măm gừng ăm bao nhiêu cơm cũng hết.
Ngoài ra cá trê nấu canh với dưa cải chua thêm ít hành ngò, chả cần mì chính mà vị ngọt lừ thấm tận kẽ răng.
Lại nói thêm chuyện bắt ếch ở quê.

ech mua sinh san
Khi đầu mùa mưa, mùa sinh sản của ếch đồng. Sau cơn mưa, ếch đồng từng cặp cõng nhau, kêu ồm ộp, váng cả triền ruộng nước mới cày ngả rạ.
Hầu hết mọi người chỉ biết đốt chiếc vỏ xe đạp cũ, lội lõm bõm vồ ếch trên những luống cày. Tuy bước thấp bước cao, ngã oành oạch nhưng sướng lắm. Tiếng vỏ cao su cháy rồi rớt xuống nước xèo xèo trong đêm mát lạnh và trong lành của đồng quê.

Mình được một thắng bé cuối xóm truyền cho bí quyết gia truyền bắt ếch.
Khi đêm về đeo một chiếc đèn pin Trung quốc đã được cưa ngắn lên trán, khoảng cách giữa hai mắt, ra đồng.
Theo nguyên lý phản xạ ánh sáng, có vô vàn cặp mắt của muôn loài nhìn ta, chúng như hai tàn lửa nhỏ xíu.
Tùy độ sáng và khoảng cách của hai đốm sáng mà ta phân biệt được mắt rắn, cóc , ếch, chuột .
Khi gặp người, từng đôi ếch từ từ ẩn mình trong nước, ta vẫn thấy bốn đốm sáng. Ta chỉ việc thò tay xuống nhặt bỏ vào bao tải đeo trên lưng, bỏn đang đê mê nên chả hề muốn chạy.
Sáng ra, mấy bao tải ếch để dưới bếp vẫn có tiếng kêu ồm ộp. Mở ra thấy trứng ếch vương đầy nhà.

Sau này, thời lính mình vẫn vài lần biểu diễn bí quyết gia truyền cho anh em trong đại đội thưởng thức. Họ ngả mũ và vô cùng thích thú.

Nhưng lần ấy về phép, ghé qua nhà thằng bé dạy mình bắt ếch ngày xưa thấy gia cảnh vẫn xác xơ. Ba anh em nó cưới vợ đã lâu mà chả thằng nào có con.
Mẹ mình dặn
– Nhà nó sát sinh nhiều, nhất là khi cá, tôm, ếch đang mùa sinh sản nên trời chả cho người nối dõi. Mày lớn rồi đừng theo nó nữa.

Giờ mới hiểu, vạn vật mùa sinh sản là mùa đáng trân trọng
Mùa sinh sản, mùa phân thân để chuyển giao sự sống cho hậu thế.

Thế là từ đó tôi chẳng bắt ếch, cá mùa sinh sản nữa.

Đêm mưa phố thị, tiếng ếch ồm ộp ngày xưa vẫn nhoi nhói như vọng về từ trong lòng mình.